انقلاب رضاشاه

درباره کتاب

جلد دوم مجموعه پهلوی ها از نگاه امروز با عنوان انقلاب رضاشاه؛ از کودتا تا سلطنت و جنگ جهانی دوم، به بررسی یکی از مهم ترین و بحث برانگیزترین دوره های تاریخ معاصر ایران می پردازد و این پرسش را مطرح می کند که چرا نویسنده ترجیح می دهد از تحولات پس از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ با عنوان انقلاب رضاشاه یاد کند.

کودتا یا انقلاب؟

نویسنده با بازخوانی تحولات ایران از منظر امروز، کودتای سوم اسفند را صرفاً یک کودتای نظامی نمی داند، بلکه آن را ادامه و تکمیل انقلاب مشروطیت معرفی می کند؛ تحولی که پس از بن بست مشروطه، بسیاری از اهداف برجامانده آن را نه از راه سازوکارهای دموکراتیک، بلکه با اتکا به اقتدار دولت مرکزی و رهبری رضاشاه دنبال کرد. از این منظر، کتاب می کوشد به این پرسش پاسخ دهد که آیا می توان روی کارآمدن رضاشاه را تنها در قالب یک کودتا توضیح داد یا باید آن را تحولی عمیق تر در تاریخ سیاسی ایران دانست.

سلطنت یا جمهوری؟

یکی از مباحث اصلی کتاب، بررسی جنبش جمهوری خواهی و تغییر مسیر سیاسی رضاخان است. نویسنده نشان می دهد که چگونه رضاخان سردارسپه، پس از افزایش فشار دربار، اشراف، روحانیت و نیروهای محافظه کار، به حزب سوسیالیست و روشنفکران تجددخواه نزدیک شد و تشکیل جمهوری را در دستور کار قرار داد. اما شکست این جنبش، مسیر تحولات را تغییر داد و او راه دستیابی به قدرت را از طریق انقراض سلسله قاجار و تأسیس حکومت پهلوی دنبال کرد.

حزب کمونیست ایران و گروه ۵۳ نفر

بخش پایانی کتاب به بررسی حزب کمونیست ایران در دوران رضاشاه، اختلافات درونی آن، تصویب قانون منع فعالیت های اشتراکی در سال ۱۳۱۰ و سرکوب نیروهای کمونیست اختصاص دارد. همچنین شکل گیری گروه ۵۳ نفر به رهبری دکتر تقی ارانی، تلاش روشنفکران چپ برای توسعه مارکسیسم ملی گرا و سرنوشت فعالان کمونیست در زندان، تبعید و مهاجرت بررسی می شود.

این کتاب با تکیه بر اسناد، منابع تاریخی و پژوهش های نویسنده، تصویری مستند و تحلیلی از روند قدرت گیری رضاشاه، شکل گیری حکومت پهلوی و جریان های سیاسی این دوره ارائه می دهد و زمینه ای برای اندیشیدن و گفت وگو درباره یکی از مهم ترین مقاطع تاریخ معاصر ایران فراهم می سازد.